شمس الدّين ابو عبد اللّه محمد بن احمد بن عثمان بن قايماز تركمانى ذهبى ، ابن قايماز : ( 673 - 748 ق ) از مشاهير محدثين و مورخين ملقب بحافظ ذهبى و او را در فن تاريخ و تراجم رجال كتب بسيار است . مولد او بسال 673 و در بعلبك و شام و مصر از علماء حديث شنوده است و وفات او بسال 748 بوده است ( لغت‌نامهء دهخدا ، ص 338 ) . ساير مآخذ : معجم المؤلفين ، ج 8 ، ص 288 ، شذرات الذهب ، ج 6 ، ص 153 ، دائرةالمعارف آريانا ، ج 1 ، ص 866 . 1 - بيان ذغل العلم و الطلب ( عربى ) : قاهره ، سربى ، مكتبة القدسى . 2 - تاريخ الاسلام و طبقات المشاهير و الاعلام ( عربى ) : 6 جلد ، قاهره ، 67 - 1369 ق ، سربى ، وزيرى ، 399 + 399 + 383 + 320 + 351 + 344 ص . 3 - تجريد اسماء الصحابة ، تلخيص أسد الغابة ( عربى ) : 4 جزء ، حيدرآباد دكن ، 34 - 1342 ق ، سربى ، وزيرى ، 957 + 649 + 675 + 638 ص . با المستدرك الحاكم النيشابورى در يك جلد . 4 - تذكرة الحفاظ : ( او ) تذكرة حفاظ الحديث ( عربى ) : 4 جلد ، حيدرآباد دكن ، 33 - 1334 ق ، سربى ، وزيرى ، 372 + 309 + 368 + 291 + 148 ص . 5 - تلخيص المستدرك ( عربى ) : محمد بن عبد اللّه الحاكم نيشابورى ، تلخيص ، حيدرآباد دكن ، 34 - 1342 ق ، سربى ، رحلى ، 575 + 628 + 644 + 615 ص در ذيل صفحات المستدرك على الصحيحين 6 - دول الاسلام فى التاريخ ( عربى ) : ( مختصر به ترتيب سنوات تا سال 715 با ذيل